Op zaterdag 25 november vond in en nabij de kapel te Benzenrade een speciale Hennie Neter-bijeenkomst plaats, georganiseerd door Heemkundevereniging Welten-Benzenrade. Speciale gasten waren Eddy Neter, de jongere broer van Hennie en zijn vrouw Flory.

Henriette Neter (1930-1944)
Gedurende de Tweede Wereldoorlog verbleef de Joodse Henriëtte (Hennie) Neter uit Amsterdam, dochter van linkse verzetsmensen, als onderduikkind bij de familie Valkenburg in Benzenrade. Het onderduikadres van Hennie was Benzenrade 20.

Frank en vrij speelde ze met leeftijdgenootjes in de steegjes van Benzenrade. Overal was Hennie van harte welkom. Bij iedere dorpeling was ze namelijk geliefd. In de nacht van 31 juli op 1 augustus 1944 sloeg onverwacht het noodlot toe: Hennie werd op haar onderduikadres door nazi-gezinden gearresteerd. Ze was verraden. Korte tijd verbleef Hennie in het politiebureau te Heerlen. Vervolgens werd ze naar Maastricht overgebracht. Vanuit het Huis van Bewaring werd ze naar het Drentse doorgangskamp Westerbork getransporteerd.Op 3 september 1944 werd Hennie vanuit kamp Westerbork naar het Poolse Auschwitz gedeporteerd. In het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau werd ze op 6 september 1944, op 13-jarige leeftijd, in een gaskamer vermoord.

Eddy Neter
Tijdens voornoemde ceremonie waarbij door Hennie en Flory Neter een foto van Hennie Neter in de kapel werd onthuld hield Eddy onderstaande toespraak.

Een heel bijzondere, emotionele en gedenkwaardige dag voor Flory en voor mij. Maar ook voor mijn nichtje Barto en mijn achternichtje Bianca. Dank aan jullie allen die dit mogelijk hebben gemaakt en zo hebben georganiseerd.
Mijn nichtje is overigens iets ouder dan ik en kan zich Hennie veel beter dan ik nog helder herinneren, ze heeft bovendien ook nog een veel beter geheugen.
Een bijzondere dag dus, zomaar ontstaan, bijna uit het niets. Hoe bijzonder om juist mijn zusje uit te kiezen om haar aan de vergetelheid te onttrekken en haar op deze manier bijna weer een nieuw leven mee te geven. Het geeft mij het zeldzaam mooie gevoel dat mijn zusje Hennie kan voortleven….weliswaar als symbool…. als een soort ‘Anne Frank’ van Heerlen/Benzenrade.
Ergens in 1999 was het de bijzondere vrouw, Fiet van Rooij, die de allereerste lijntjes legde naar het tot dan toe voor ons volledig onbekende verleden van Hennie in Benzenrade. Sandra Kostons deed dat ongeveer een jaar terug nog eens over.
Door Fiet leerden wij Chris Valkenburg -het onderduikbroertje van Hennie- en zijn Annie kennen en natuurlijk ook hun kinderen waarvan een is vernoemd naar Hennie. Helaas is Chris niet meer.
Sandra zorgde na het plaatsen van de Stolperstein in Benzenrade voor nieuwe verbindingslijntjes. Nu naar de halfbroer en halfzus van Chris. Blij dat ook jullie hier zijn.
Jammer? Of gelukkig? Ik weet het niet, maar ook mijn twee heel bijzondere pleegouders, Jo en Nettie Wijnkoop, waar ik na de oorlog liefdevol als zoon werd opgenomen, hebben nooit geweten hoe en waar Hennie terecht was gekomen. Altijd nauw bevriend met mijn familie en mijn ouders maakten zij in die oorlogsjaren al afspraken over de kinderen.….Wetend wat kon gebeuren maar onwetend over wat zou gebeuren.

Naast het verhaal over het leven van nog geen 14 jaren van Hennie dat Marcel Krutzen schreef, is er nog een ander verhaal. Het is het verhaal van mijn eigen Flory ergens rond de eeuwwisseling en haar wonderlijke ontmoetingen met Hennie in een andere wereld of in een andere dimensie. Eigenlijk ben ik daar wel jaloers op. Zij schreef daarover een column, een verhaal vol magie waaruit ik nu citeer:

“Twee jaren lang rust gehad. Twee jaren lang zag ik haar niet plotseling de straat oversteken. Twee jaren lang zag ik haar niet voor mijn deur staan. Twee jaren lang stond zij niet tussen wat ik ben en wat ik doe.
Vanavond was zij er weer. Vertrouwd? Soms doet een bepaald voorval de bel der gruwelen luiden zonder dat het gruwelijk aanvoelt. Iedere keer wordt het bewustzijn door een bepaald voorval opengesteld. Ben je daar gelukkig mee? Ik geloof van wel. Het geeft mij de mogelijkheid om een andere wereld binnen te gaan. Die andere wereld is als een glazen bol die bij mij hoort. In die glazen bol bevindt zich een realiteit als een zin zonder werkwoorden. Op school leerde ik dat een zin zonder werkwoorden geen zin is, maar voor mij is dat als een onbeweeglijke realiteit. Zonder werkwoorden staat de tijd stil. Zoals ook in de glazen bol. In die bol, die ander.
Droom je droom van hem die je liefhebt? Is ze daarom daar? Misschien is ze heel gewoon een deel van datgene wat ik ben. Het is niet duidelijk wie wiens wereld binnenstapt. Stap ik in de hare, of zij in de mijne? In welke dimensie leven we?
Ineens is zij er. Heel gewoon. Ik kijk naar haar. Zij zegt niets. Ze kijkt. Ze is exact zo oud als zij nu zou zijn geweest. Een snoezige vrouw met grote ogen en grote grijze krullen. Ze kijkt en het lijkt alsof zij vraagt: Vind je het vervelend dat ik er ben? Ik weet niet wat ik voel; of ik überhaupt iets voel. Een wonderlijk gebeuren, een boog van ijle, ongrijpbare energie. Twee werelden die naadloos in elkaar overgaan.
Ik kijk en zie dat zij huilt. Of ben ik dat? Ik wil vragen waarom zij steeds komt. Haar ogen zeggen dat dit niet relevant is. Zij zwijgt en toont daarmee de stilte van haar nooit tot wasdom gekomen jaren. Haar aanwezigheid is er om een wereld van een andere dimensie te scheppen. Zij stapt door de boog van ijle ongrijpbare energie mijn wereld binnen. Zij pakt mijn hand. Onlosmakelijk verbonden.
Ben je bang? Als de wereld niet verandert en generatie na generatie dezelfde gruwelen creëert, ja dan ben ik bang. Twee mensen, zij en ik. Wij zijn er tijdens de dans over het koord van Nederland naar Auschwitz ieder aan een andere kant afgelazerd.
Een gruwelijk kansspel? Ik denk van wel.”

Zie voor foto’s van deze ceremonie: www.wimkoops.nl

 

Deze pagina delen
Email this to someoneShare on LinkedInShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Facebook
Lees ook: