Binnenkort verschijnt een nieuw boek geschreven door pastoor Frans Crutzen uit Ransdaal/Klimmen. Het fraai geïllustreerde boek van ruim 275 bladzijden bevat vier grote bijdragen en is voorzien van indexen op familie- en plaatsnamen en een inschrijflijst en een in memoriam van de laatste kosteres van de parochie, Maria Hagelstein. Intekenen kan via het formulier dat u hier kunt downloaden.

De eerste bijdrage gaat over onderwijs in Wijlre van 16e tot 20ste eeuw. Uit de 18e eeuw is niet alleen de schooladministratie van de kapelaan-schoolmeester van Wijlre bewaard, maar ook een portret van hem. En dat is heel uitzonderlijk!  Gecombineerd met een plaatselijk schoolreglement  van de heer uit Wijlre en een analyse hoe dat in de praktijk functioneerde en je krijgt een mooi inzicht in het onderricht dat onze voorouders eeuwenlang hebben genoten totdat de Fransen daar in 1797 een einde aan maakten. Een verhaal dus over kosters, kapelaan-schoolmeesters, met een korte samenvatting over de 19e en eerste decennia van de 20ste eeuw.

De tweede bijdrage is  een bewerking van de inwonerslijst uit 1796 van het dorp. Interessant voor al degenen van wie de voorouders uit Wijlre afkomstig zijn  en voor iedereen die zich bezighoudt met genealogie en zich interesseert voor de beroepen van de generaties uit die tijd.

De derde bijdrage gaat over een rumoerige tijd op pastoraal gebied in Wijlre rond 1805. Bijzonder opvallend  is het gevecht om het behoud van de parochie. In 1802 ging het gerucht dat de parochie zou worden opgeheven en men voortaan in Wittem ter kerke moest gaan. Wijlre wist zijn zelfstandigheid te bewaren. De inwoners van Scheulder en Schoonbron vochten met succes ervoor een onderdeel te blijven vormen van de parochie Wijlre.  Minder succesvol was de benoeming van Godefroid  Gilissen tot pastoor van het dorp. Deze oud-kanunnik van het Onze-Lieve-Vrouwe-kapittel uit Maastricht was afkomstig uit die stad en ziekelijk. Hij sprak Frans, Nederlands en Latijn, maar geen Duits. De gelovigen verstonden zijn preken en catecheseonderricht niet. Bovendien was men ontevreden over hem als herder. Hij kreeg stante pede een conflict met de plaatselijke kapelaan en met de gegoede laag uit de bevolking toen hij het traditionele zingen van liederen door meisjes uit het dorp in de kerstnacht vanaf het priesterkoor verbood. Burgemeester en gemeenteraad beklaagden zich over hem bij de bisschop van Luik. Wijlre kreeg de priester waarom men vroeg: oud-kapelaan Wolff, op dat moment werkzaam in Mheer. Uiteindelijk werd Gilissen verplaatst naar Leut. Daar wachtte gelovigen hem op met stokken, omdat ze graag een andere priester als herder wilden hebben. De bisschop zag dat als een revolutionaire daad, gaf niet toe en  zette de benoeming door.  Door kwaadsprekerij moest Gilissen er uiteindelijk toch het veld ruimen. Hij kreeg daarna een benoeming in Gorsem. Daar was geen pastorie beschikbaar. Intussen nam hij waar in de vacante parochie Schin op Geul, tot ontevredenheid van de prefect van het departement Nedermaas. De nieuwe pastoor van Wijlre eiste met succes de pastorie ter plaatse op. Gilissen mocht op een kamer zolang zijn meubilair opslaan en moest maar zien ergens anders onderdak te krijgen. Na een paar jaar kreeg hij een nieuwe benoeming tot pastoor van Cadier en Keer, waar hij in 1821 overleed.

Een onverwachte vondst van archiefmateriaal geeft inzicht in de moeizame totstandkoming van de kerkuitbreiding van de parochiekerk in de jaren 1920-1925. De lokale woningvereniging en het kerkbestuur hadden besloten samen de stenen te bakken voor de bouw van huizen en voor de kerkvergroting.  Ze bleken volgens deskundigen niet geschikt voor gebruik aan het kerkgebouw. De dorpsgemeenschap raakte verdeeld. De gemeentesubsidie voor de kerkuitbreiding werd gekort. Er volgden heel wat plannen, die door sommigen als te luxueus voor een dorp werden gezien. De pastoor aarzelde om te beginnen. Uiteindelijk kwam het er toch van, zij het met de nodige  problemen en perikelen achteraf.

Deze pagina delen
Email this to someoneShare on LinkedInShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Facebook
Lees ook: