Op 26 oktober organiseren de LGOG-kringen Parkstad Limburg en Westelijke mijnstreek een interessante excursie. Deze excursie heeft het thema ‘Steenkolenmijnbouw en grootse plannen die niet doorgingen’. Deze excursie voert u naar Herkenbosch, Roermond en Hückelhoven (D) en zal plaatsvinden op 26 oktober. U kunt instappen in Heerlen, Heerlerbaan (Hoek Dr. Meulemanstraat), maar ook in Geleen, parkeerplaats bij het Graaf Huyn sportcomplex en van de voetbalclub FC Geleen Zuid (Jos Klijnenlaan 685, 6164 AP Geleen). De excursie zal ongeveer van 08:00 tot 17:30 duren. De kosten bedragen € 44,- voor leden en € 49,- voor niet-leden.

De Staatsmijn Beatrix, symbool van een energietransitie
Misschien bij velen niet bekend, maar naast de vier Zuid-Limburgse Staatsmijnen had het staatsbedrijf ook plannen om ter hoogte van Roermond een mijn bij Vlodrop-Herkenbosch te stichten. Drs. Luc Wolters publiceerde in 2018 een bronnenstudie over deze mijn die uiteindelijk toch niet doorging. Deze studie legt de voorgeschiedenis van de Beatrix bloot. Er wordt ingegaan op het in kaart brengen van de voorhanden kolen (circa 1900) en het Zuid-Limburgse kolenbekken dat al vroeg door particulieren en later ook door de Staatsmijnen ontgonnen werd. De groepen die de kolen bij Roermond al in de jaren twintig wilden ontginnen, de eerste mijnhype en het sneuvelen van alle vooroorlogse plannen komen eveneens ter sprake. Omstreeks 1940 leken alle partijen overstag, maar brak de oorlog uit. In 1949 kreeg het kolenveld een plek in de Industrialisatienota van minister Van den Brink. Hij wist de Staatsmijnen over te halen om een nieuwe mijnzetel te starten. Na nader onderzoek besloot de Ministerraad in 1952 tot de realisatie van deze mijn, die Staatsmijn Beatrix zou gaan heten.

Bij de aanleg van de ‘Beatrix’ waren de verwachtingen hooggespannen. De mijn zou bij Herkenbosch in natuurgebied de Meinweg komen te liggen. Het moest de grootste mijn van Nederland en de modernste van Europa worden en aan tenminste 3500 werknemers werk gaan bieden. Om dit mogelijk te maken in deze uithoek van het land, waren nieuwe infrastructuur, veel nieuwe huizen en sociale voorzieningen nodig. De streekontwikkeling werd tot in de ministerraad bediscussieerd. De benodigde schachten werden volgens de nieuwste methodes geboord en van flexibele maar stabiele wandbekleding voorzien. Een technisch hoogstandje waar wel een decennium werk voor nodig. In die periode kantelde de visie op de energievoorziening volledig. Het sneuvelen van het plan voor de Beatrix was de eerste voorbode van de grote Nederlandse energietransitie (1959-1965 e.v. tot 1974). Na het schrappen van de mijnplannen in 1962 waren er protesten, werd de streekontwikkeling voltooid en krabbelde de Roerstreek veelal op eigen kracht weer op. Overigens is het onderwerp zeer actueel vanwege het feit dat een ingrijpende energietransitie zoals die zich destijds voltrok, ook vandaag de dag speelt wat betreft het stoppen met aardgas.

staatsmijn Beatrix

Hückelhoven
De Sophia-Jacobamijn in Hückelhoven was onderdeel van het Akens steenkoolbekken en produceerde van 1914 tot de sluiting in 1997 antraciet. Sinds 1960 stond de mijn bekend als de modernste steenkoolmijn van Europa. De Dürense mijnbouwondernemer Friedrich Honigmann liet hier al in 1885 proefboringen verrichten en trof antraciet op een winbare diepte aan. Economisch werd mijnbouw pas mogelijk toen in 1908 een spoorlijn tussen Baal en Roermond werd gepland die ook langs Hückelhoven zou lopen. Tegelijkertijd met de opening van de spoorlijn in 1911 werd met de aanleg van twee schachten begonnen, die respectievelijk in 1914 en 1919 voltooid werden. Vanaf 1914 werd − eerst nog met slechts 8 mijnwerkers − de eerste antraciet gedolven. Honigmann maakte dit niet meer mee omdat hij in 1913 overleed. Zijn zoon Eduard nam het korte tijd over, maar hij sneuvelde al in 1915 tijdens de Eerste Wereldoorlog. Tussen 1916 en 1920 verwierf Frits Fentener van Vlissingen van de Steenkoolhandelsvereniging (SHV) alle aandelen van de erven Honigmann. Fentener van Vlissingen bracht de aandelen onder in NEMOS (Nederlandsche Maatschappij tot Ontginning van de Steenkolenvelden). De mijn ‘Gewerkschaft Hückelhoven’ werd in 1917 omgedoopt tot ‘Sophia-Jacoba’, naar de voornamen van Sophia Schout Velthuijs en Jacoba Philippina van Dam, de echtgenoten van respectievelijk Frits Fentener van Vlissingen en de mijndirecteur Isaäc Pieter de Vooys. Het personeelsbestand groeide snel tot 4500 mensen midden jaren dertig.

Sinds de mijnsluiting houden ex-kompels de herinnering aan de mijnbouwgeschiedenis van de regio levend. Ze hebben de Förderverein Schacht 3 opgericht, die op het voormalig mijnterrein een mijnmuseum heeft ingericht waar naast tentoonstellingen, rondleidingen en filmvoorstellingen ook vlooienmarkten worden georganiseerd.

Programma
-08.00 Vertrek vanaf de kerk aan de Heerlerbaan (hoek Dr. Meulemanstraat) in Heerlen
-08.30 Vertrek in Geleen: parkeerplaats bij het Graaf Huyn sportcomplex en van de voetbalclub FC Geleen Zuid: Jos Klijnenlaan 685, Geleen
Tijdens een busrit langs verschillende locaties in Herkenbosch en Roermond zal Luc Wolters, auteur van het boek en reisleider, uitleg geven bij het verhaal van de Beatrixmijn en de infrastructurele en bouwkundige aspecten daarbij.
Omstreeks het middaguur pauzeren wij bij het mijnbouw- en mineralenmuseum te Hückelhoven, waar ons een eenvoudige lunch wacht.
Wij worden in twee groepen rondgeleid door respectievelijk het mijnbouw- en mineralenmuseum.
Na de rondleidingen genieten we van ‘Kaffee und Kuchen’.
-17.00 uur Terug in Geleen
-17.30 uur Terug in Heerlen

Het is denkbaar dat door omstandigheden van deze tijden afgeweken kan worden.

Kosten en aanmelding
De kosten voor deze excursie bedragen €44,- voor leden en €49,- voor niet-leden. Bij de prijs inbegrepen zijn: kosten bus, fooi chauffeur, alle rondleidingen, lunch en koffie met gebak.
De aanmelding geschiedt door het verschuldigde bedrag over te maken op bankrekening (IBAN) NL84INGB0005378710 t.n.v. LGOG kring Parkstad onder vermelding van ‘Excursie Beatrixmijn’ en de gewenste opstapplaats. Het is eveneens van belang uw 06 nummer te vermelden om bereikbaar te zijn op de excursiedag.

Aanmelding uiterlijk 10 oktober
Mocht uw inschrijving binnenkomen wanneer de bus is volgeboekt, dan ontvangt u daarvan tijdig bericht en wordt uw geld teruggestort. Bij afmelding waarvoor geen vervanging gevonden wordt, kan helaas geen terugbetaling plaatsvinden. Afmelding dient te geschieden bij onze penningmeester mevr. M.J.H. van der Weerden mjhvanderweerden@cs.com of 045-5325094.

 

Deze pagina delen
Email this to someoneShare on LinkedInShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Facebook