Werkgroepvergadering 15 september 2026 Friedrich Sigismund van Schaesberg en de ondergang van Kasteel Schaesberg door Emile Ramakers

Op dinsdag 15 september vond de maandelijkse vergadering plaats van de werkgroep van de Stichting Historische Kring Het Land van Herle. Deze vond plaats op de nieuwe locatie; een pand met een geschiedenis: het voormalige Badhuis in Treebeek. Tegenwoordig is in dit gebouw het Bad/Bidhuis; de kerk van de Evangelische Gemeente Gods.

Het Badhuis in Treebeek

Na het ‘Rondje om de velden’ was het de beurt aan werkgroeplid Emile Ramakers om het verhaal te vertellen van Sigismund van Schaesberg en de ondergang van kasteel Schaesberg.

Levensloop van Friedrich Sigismund Theodor van Schaesberg

Friedrich Sigismund Theodoor van Schaesberg werd geboren in 1660 en overleed op 10 november 1733 in Schaesberg. Zijn ouders waren Friedrich Arnold van Schaesberg, Baron, Reichsfreiherr van Schaesberg) en Isabella Margaretha van Bernsau zu Hardenberg.
Op 7- jarige leeftijd erfde Friedrich Sigismund het kasteel Schaesberg met de daaraan verbonden goederen. Volwassen geworden besloot hij een kerkelijke carrière te gaan volgen. In 1886 werd hij kanunnik van het prestigieuze kathedrale kapittel van St. Lambert te Luik, maar hij onderging geen priesterwijding. Hij ontving slechts enkele lagere wijdingen en verkreeg bovendien toestemming om op het kasteel Schaesberg te blijven wonen.
Eind 1699 legde Frederik Sigismund aan bisschop Reginald Cools O.P een uitgewerkt voorstel voor ter oprichting van de parochie Schaesberg. De bisschop reageerde op positief op het verzoek om de heerlijkheid Schaesberg af te splitsen van de Heerlense Pancratiusparochie.

Ziekte en overlijden van Friedrich Sigismund en de gevolgen voor Kasteel Schaesberg

Na 1710 vertoonde Friedrich Sigismund Theodoor steeds meer tekenen van krankzinnigheid. Hij stierf in 1733, en is in de grafkelder onder het koor van de Petrus en Pauluskerk begraven.
Hij was de laatste Heer van de heerlijkheid Schaesberg die het kasteel daadwerkelijk bewoonde. Na het overlijden van Friedrich Sigismund ging zijn bezittingen over aan de jongere tak van de familie, die op kasteel Krieckenbeck bij Venlo woonde.
Johan Willem van Schaesberg was het hoofd van deze tak van de familie. Deze was niet van plan om zich in Schaesberg te vestigen. Hij verscheen niet eens zelf om zich als Heer van de heerlijkheid te laten inhuldigen. In plaats daarvan stuurde hij zijn broer als vervanger. Johan Willem van Schaesberg te Krieckenbeck stierf in 1768. Johan Willems zoon Johann Friedrich II Wilhelm Bernard Sigismund werd 1706 de eerste Rijksgraaf en nam de taken van Friedrich Sigismund Theodor in Schaesberg waar voor zijn toen al psychisch zieke neef.

Verval van het kasteel

Na zijn dood in 1710 bleek de nalatenschap niet goed geregeld. Zijn Duitse neven meenden alles te erven, maar verloren meerdere processen. Als gevolg hiervan maakte het kasteel sinds het midden van de 18e eeuw deel uit van een onverdeelde boedel. In de 19e eeuw werd deze situatie funest voor de staat van het kasteel. Pas in 1904 werd de erfenis verdeeld. De familie van Schaesberg erfde uiteindelijk de ruïne. Na de Tweede Wereldoorlog verloren zij deze ook weer omdat de Nederlandse staat het confisqueerde als vijandelijk vermogen. Later kwam het bezit van de gemeente Schaesberg. Pogingen om het kasteel te herbouwen leverden slechts een zeer gering resultaat op. De meest recente poging om het kasteel in oude luister te herstellen op ambachtelijke wijze en met historische bouwmaterialen strandde helaas in 2023. Het kasteel is opnieuw in bezit van de gemeente Schaesberg in afwachting van een nieuwe exploitant.

Dankjewel voor je verhaal Emile!