Op donderdag 28 mei Organiseert het LGOG Kring Westelijke Mijnstreek in samenwerking met de sectie Archeologie een lezing. De titel van deze lezing is ‘Het landschap en de archeologie van het Graetheide plateaus’. Sprekers zijn door Rob Paulissen , Yannick Raczinsky en Rex Bransdma. De lezing begint om 19.30 uur en vindt plaats aan de Odasingel 90, Sittard.
Het landschap en de archeologie van het Graetheide plateau
Vanwege de energietransitie die momenteel in Nederland plaatsvindt wordt het elektriciteitsnet vergaand uitgebreid. Dit gebeurt mede door het aanleggen van nieuwe hoogspanningsleidingen. In tegenstelling tot vroeger worden die nu voor een belangrijk deel ondergronds gelegd. Deze netverzwaringen gaan dus gepaard met omvangrijk grondverzet. Op dat moment gaat ook de archeologie een rol spelen. Al dat graafwerk kan immers tot een verstoring van het bodemarchief leiden.
Archeologisch onderzoek op het Graetheideplateau
In 2025 is door de firma Heijmans in opdracht van Tennet over een afstand van 8 kilometer een 150 kilovolt (kV) kabel gelegd tussen het transformatorstation Graetheide aan de Bergerweg te Geleen en het station aan de Holtummerweg te Born. Een groot deel van dit tracé liep over het Graetheideplateau.
Op basis van het verdrag van Valletta (Malta), de Nederlandse erfgoedwet en gemeentelijke regelgeving moest dit tracé eerst op de aanwezigheid van archeologische resten worden onderzocht. Dit archeologisch onderzoek is uitgevoerd door Transect in samenwerking met ArcheoPro en Bodac en is ruim vooraf aan het leggen van de kabels gestart in april 2024 met een proefsleuvenonderzoek en heeft uiteindelijk geduurd tot einde maart 2025. In totaal heeft het onderzoek 39 vindplaatsen opgeleverd, waarvan een aanzienlijk deel dusdanig behoudenswaardig was dat dit middels een opgraving verder is onderzocht. Hieronder bevonden zich twee Bandkeramische nederzettingen, waarvan eentje tot dat moment nog volledig onbekend was.
Landschapsarcheologische benadering
Behalve het onderzoek naar archeologische resten en sporen had de gemeente Sittard-Geleen juist vanwege het langgerekte tracé gevraagd om een landschapsarcheologische benadering. Dat betekende dat er tijdens het onderzoek ook aandacht is besteed aan grondsporen en bodemprofielen die inzicht bieden in de (pre)historische ontwikkeling van het landschap in zijn geheel en de rol van de mens hierin. Onder andere enorm grote kuilen die verspreid over het plateau voorkomen en waarvan de ontstaanswijze nog altijd vragen oproept, zijn in het onderzoek meegenomen.
Al met al landschapsarcheologie in optima forma die een schat aan nieuwe data over het Graetheideplateau heeft opgeleverd.
Over de sprekers
Rob Paulussen (landschapsarcheoloog bij ArcheoPro) zal een beeld schetsen van de landschappelijke kenmerken rondom het tracé en de ligging van de verschillende vindplaatsen. Yannick Raczinsky-Henk (geoarcheoloog bij Kragten) zal dieper ingaan op de Bandkeramische sites die aangetroffen zijn bij Guttecoven en Einighausen en Rex Brandsma (archeoloog bij Transect) bespreekt tenslotte de andere vindplaatsen binnen het tracé.
Aanmelden voor deze lezing kan via dit formulier.
De volgende lezing
Donderdag 25 juni 2026 staat de lezing ‘De Limburgse waterwegen en het belang ervan voor de Westelijke Mijnstreek’ door Rouke van der Hoek op het programma. Noteer de datum alvast in uw agenda!